Ayetli cami avizelerinde halkaları çevreleyen yazılar, avizenin en dikkat çeken ve en özenli bölümüdür. Bu yazılar metal plakalara lazerle kesilir, arkalarına yerleştirilen ışık sayesinde içeriden aydınlanır. Aşağıda bir ayet plakasının çizimden montaja kadar nasıl hazırlandığını anlatıyoruz.
1. Ayetin seçilmesi ve plakalara bölünmesi
Süreç, caminin yönetimi veya mimarıyla birlikte ayetin seçilmesiyle başlar. Ayetin uzunluğu, avizenin halka çevresine göre kaç plakaya yayılacağını belirler. Bölme yapılırken anlamın kesilmemesine özen gösterilir; birbirine bağlı ifadeler ve cümle sonları aynı plakada tutulur.
2. Halka çevresine göre plaka sayısı
Plaka sayısı halkanın çevresinden hesaplanır: çevre = çap × 3,14. Örneğin 1 metre çaplı bir halkanın çevresi yaklaşık 314 cm’dir ve 157 cm’lik iki plakayla tamamlanır. Çevre tam bölünmediğinde plaka sayısı yukarı yuvarlanır ve tüm plakalar eşit kısaltılır; böylece birleşim yerleri simetrik olur. Çap ve kat düzeninin nasıl belirlendiğini cami avizesi ölçüsü yazımızda anlattık.
3. Hat çizimi
Ayet, plakanın orta bandına sığacak şekilde nesih karakterli bir hatla çizilir. Plakanın üst ve alt kenarında boş pay bırakılır, harekeler de bu bandın içinde kalır. Satır plakayı dengeli doldursun diye harf uzatmaları (keşide) kullanılır; harflerin formu bozulmadan kelime aralıkları her plakada dengelenir. Yazı her zaman sağdan sola okunacak şekilde yerleştirilir.
4. Lazer kesime hazırlık
Harfler plakadan oyulur, ışık bu boşluklardan geçer. Mim, he, vav, fe, kaf gibi kapalı harflerin iç parçaları düşmesin diye, harfin iki karşı tarafından ince köprülerle plakaya bağlanır. Böylece iç parçalar sabit kalır ve yazının okunuşu bozulmaz. Çizim, kesime hazır vektör dosyası olarak hazırlanır ve plakalar sac levhalara fireyi en aza indirecek şekilde yerleştirilir.
5. Pleksi, LED ve montaj
Kesilen plakaların arkasına opal pleksi yerleştirilir; pleksinin arkasındaki LED şerit, yazıyı homojen ve göz almayan bir ışıkla aydınlatır. Plakalar halkaya profillerle sabitlenir; plakanın alt kenarındaki kulaklar ise kandil veya ampul yuvalarını taşır. Yazılı plakaların yanında, aynı ölçüde düz kapama plakaları da kullanılarak halka tamamlanır.
Motifli ve ayetli-motifli seçenekler
Ayet yerine Selçuklu yıldızı veya Sinan halkası gibi geleneksel motiflerle kesilen plakalar da aynı yöntemle hazırlanır. Ayet ile motifin birlikte kullanıldığı ayetli-motifli modellerde yazı, motif bandının içine yerleştirilir. Modelleri Kutulu Ayetli ve Ayetli Osmanlı kategorilerimizde inceleyebilirsiniz.
Caminiz için ayet önerisi, plaka düzeni ve 3D çizim için bizimle iletişime geçin; kubbe ölçüsüne göre avizenizi birlikte planlayalım.
